O ADHD prawdopodobnie słyszał każdy rodzic. Możliwe, żę zastanawiałeś się, czy twoje dziecko ma ADHD? Skrót ten pochodzący od amerykańskiego attention deficit hyperactivity disorder stał się bardzo popularny w ostatniej latach.
W Polsce to pojęcie jest znane jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z brakiem koncentracji uwagi /z deficytem uwagi [1].
Z ADHD mogą kojarzyć nam się nadaktywne, nieuważne i niesforne dzieci. Dlatego nasuwa się pytanie — czy każde aktywne dziecko dostanie diagnozę? I czy każde potrzebuje terapii i stosowania dodatkowych narzędzi wychowawczych?
Spróbujemy oddzielić mity od faktów.
Większość dzieci w trakcie rozwoju osobowości mają nadmiar energii, którą potrzebują wykorzystać. Dlatego pociechy lubią biegać, krzyczeć i chętnie idą spać tylko w stanie przemęczenia. W tej kwestii mówimy o normalnych cechach zdrowego dziecka.
Natomiast istnieje druga strona medalu — dzieci nadpobudliwe i nadaktywne, które nie są w stanie panować nad swoją energią i impulsami. Często mają problem z koncentracją, dlatego nauka w szkole wiążę dla nich z wielkim trudem i różnego rodzaju problemami.
Niektórzy rodzice mówią, że opadają im ręce, kiedy próbują opanować te cechy u dziecka. Czasami żadne środki wychowawcze nie pomagają.
Są dzieci z natury nadaktywne, są również takie, które potrzebują oddziaływań, żeby poskromić nadpobudliwość. Gdzie przebiega ta granica i kiedy należy stwierdzić, że nasze dziecko wymaga pomocy?
Przyjrzyjmy się temu, co nam mówi nauka. Przez jakiś czas w mediach społecznościowych krążyła informacja, że ADHD jest mitem, wymyślonym przez pewnego naukowca.
Nie jest to zgodne z prawdą, dlatego że pierwsze wzmianki o dzieciach nadpobudliwych i mających problemy ze skupieniem pojawiły się w XVIII wieku. Opisał je lekarz Aleksandr Crichton w swojej książce “O uwagach i jej chorobach”. Kolejni autorzy i naukowcy badali powyższe objawy i przedstawiali swoje obserwacje. W XX wieku w klasyfikacjach medycznych pojawiło się określenie zaburzenie, nazwane jako nadpobudliwość psychoruchowa.
Obecnie ADHD jest zapisane na liście zaburzeń neurorozwojowych ICD-11, która obowiązuje w Polsce. Wydzielono również ADHD bez zaburzenia uwagi (zwane ADD) [5].
Jest to potwierdzeniem tego, że ADHD nie jest mitem. Są dzieci, które potrzebują terapii i specjalnego trybu edukacyjnego. Jednocześnie nie każde dziecko dostanie diagnozę [6].
ADHD cechuje się kilkoma objawami: nadpobudliwość, impulsywność i trudności z koncentracją uwagi. Dlatego zaburzenie jest również zwane jako zespół, bo łączy w sobie trzy typy objawów, współistniejących na raz. Czasami łączy się również z innymi typami zaburzeń. Na przykład z zespołem Aspergera czy dysleksją [4].
Jak wspomniano wyżej, pewien poziom nadpobudliwości może się pojawiać u każdego dziecka. Czasami uczniom trudno skupić się na lekcjach i odrabianiu zadań domowych.
O zaburzeniu mówimy w sytuacji, kiedy objawy istnieją w takim nasileniu, że przeszkadzają w normalnym funkcjonowaniu, nauce i relacjach z otoczeniem.
Dzieci z ADHD często mają zachowania opozycyjno-buntownicze, skłonne są łamać reguły, są bardziej podatne na spożywanie różnego rodzaju używek [3].
Jeżeli masz wątpliwości co do Twojego dziecka, najlepiej jest skorzystać z pomocy specjalisty. Rozpoznać zaburzenie i postawić diagnozę mogą lekarze psychiatra czy neurolog. Pewne narzędzia do diagnostyki mają również psycholodzy i terapeuci. Specjaliści zdiagnozują dziecko i dadzą zalecenia na temat terapii i środków wychowawczych.
Nawet jeżeli okaże się, że twoje dziecko ma ADHD, nie będzie to końcem świata ani dla niego, ani dla Ciebie.
Uczniowie z tym zespołem mają możliwość uczyć się według specjalnego programu w szkole, dostosowanego do ich potrzeb. Obecnie terapia daje bardzo skuteczne efekty [6].
Dzieci z ADHD często są bardzo inteligentne, kreatywne i zdolne. Mają swoje silne cechy, które można wykorzystać i rozwinąć w ich życiu dla lepszego rozwoju [2].
Bibliografia
- Diki Słownik angielskiego. https://www.diki.pl/slownik-angielskiego?q=ADHD
- Harland S., Dziecko nadpobudliwe czy genialne, Warszawa 2003. Wydawnictwo Amber.
- Kutscher M. L., Dzieci z zaburzeniami łączonymi. ADHD, trudności w nauce, zespół Aspergera, zespół Touretta, depresja dwubiegunowa i inne zaburzenia, Warszawa 2007. Wydawnictwo Liber.
- Lipowska M., Dyslekcja i ADHD współwystępujące zaburzenia rozwoju Neuropsychologiczna analiza pamięci,Warszawa 2011. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
- Staniszewska A., The history of attention of deficit hyperactivity disorder symptoms studying as a psychological disorder, w: “Studia Humanitatis” (2020) nr 2.
http://st-hum.ru/sites/st-hum.ru/files/pdf/staniszewska_5.pdf (10.12.2024). - Thompson J., Specjalne potrzeby edukacyjne, Warszawa 2013. Wydawnictwo PWN.