Pojęcie stresu.

Stres opisać można jako reakcję organizmu na różnego rodzaju wydarzenia zakłócające jego równowagę, które obciążają lub przekraczają nasze umiejętności radzenia sobie z danym problemem. Powstaje on w sytuacji zagrożenia, utrudnienia lub uniemożliwienia realizacji określonych celów. To dynamiczna reakcja między naszymi możliwościami, a czynnikami stresogennymi, tak zwanymi stresorami. Częstą reakcją w takich sytuacjach jest walka lub ucieczka.

Stres często postrzegany jest jako zjawisko negatywne. W rzeczywistości nie jest on ani dobry, ani zły. Szkodliwy może być dla nas stres zbyt intensywny i długotrwały, zaś ten umiarkowany może zwiększać możliwości radzenia sobie z trudnym dla nas wydarzeniem. Omawiane zjawisko określane jest przez badaczy jako podstawowy czynnik rozwoju, co oznacza, że stanowi naturalną część naszego życia. 

Kiedy stres pomaga?

Reakcja na stres pomaga nam przetrwać, ponieważ w sytuacji zagrożenia szybciej bije nam serce, podnosi się ciśnienie krwi i przyspiesza oddech, przez co do naszych komórek trafia więcej tlenu. Następuje spowolnienie trawienia, żeby nie zakłócać innych, ważniejszych na ten moment, czynności fizjologicznych. Podczas tego procesu wydzielają się różne hormony, w tym adrenalina, która na krótką chwilę poprawia wydajność organizmu.  Pod wpływem umiarkowanego stresu możemy szybciej działać, poprawia się spostrzegawczość i koncentracja, zwiększa wydajność mózgu. Umiarkowany stres pomaga osiągać to, co sobie zamierzymy i ochronić się przed zagrożeniem.

Kiedy stres jest szkodliwy?

Sytuacje, w których stres towarzyszy nam dłuższy czas lub staje się nieodłącznym towarzyszem naszego życia, nasze ciało zbyt długo pozostaje w ciągłej gotowości do obrony przed niebezpieczeństwem. Wówczas poziom hormonów stresu we krwi, w tym kortyzolu, jest stale podwyższony. Konsekwencje to    m.in. rosnące napięcie mięśni, podniesione ciśnienie krwi i ogólny spadek odporności. Zwiększa się ryzyko wystąpienia różnych chorób, np. choroby niedokrwiennej, zawału serca, problemów z płodnością, potencją, wrzodów żołądka itp.

Permanentne poczucie napięcia prowadzi również do zaburzeń zachowania powodujących m.in. stany depresyjne, skłonności do nałogów, kompulsywne objadanie się, kłopoty z koncentracją, konfliktowość i ogólne obniżenie funkcjonowania organizmu.
Nie na próżno mówi się o tym, że stres jest jednym z głównych przyczyn chorób cywilizacyjnych XXI wieku.

Jak radzić sobie ze stresem?

• Zidentyfikuj problem

Identyfikacja źródeł stresu to jedno z podstawowych działań w procesie radzenia sobie z nim. Polega ona na uświadomieniu sobie, jakie sytuacje lub wydarzenia wywołują u nas poczucie napięcia oraz dyskomfortu. Istotne jest również określenie emocji i myśli jakie towarzyszą nam w związku z daną sytuacją. Dzięki temu mamy szansę lepiej zrozumieć nasze reakcje na stres i skuteczniej nimi zarządzać.

• Zadbaj o dietę i ruch fizyczny

Odżywianie się zdrowo i w sposób zrównoważony może mieć pozytywny wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie, a tym samym pomóc w radzeniu sobie ze stresem. Pamiętajmy, że przetworzona żywność spożywana w nadmiarze wpływa negatywnie na układ hormonalny, który w głównej mierze odpowiada za nasze zdrowie, w tym samopoczucie.
Uprawianie aktywności fizycznej to kolejny nieoceniony i łatwo dostępny sposób na redukcję stresu. Ruch, poprzez wydzielanie endorfin, czyli hormonów szczęścia, wpływa na poprawę nastroju i sprzyja relaksacji. Może również pozytywnie oddziaływać na jakość snu i zmniejszenie uczucia przemęczenia. Trenuj to, co lubisz, spaceruj, tańcz- każdy rodzaj aktywności fizycznej ma zbawienny wpływ na zdrowie.

• Zadbaj o higienę snu

Odpowiednia długość snu (7-8 h) jest bardzo ważna dla utrzymania organizmu w dobrej kondycji.

Dobry sen przede wszystkim:

• regeneruje organizm,
• wpływa na zdolność koncentracji,
• wpływa na pamięć i podejmowanie decyzji,
• wspomaga układ odpornościowy

 To tylko nieliczne korzyści płynące z tej przyjemnej czynności, jaką jest sen. Krótkie drzemki w ciągu dnia również mają wiele zalet – jeśli więc masz możliwość, korzystaj 😉

• Stosuj techniki „tu i teraz”

Techniki skupiające się na chwili obecnej są dobrym sposobem w sytuacji chwilowego, ale też permanentnego stresu. Oto kilka z nich:

• Koncentracja uwagi na oddechu (vippasana, mindfulness)
• Medytacja
•  Skupienie uwagi na poszczególnych częściach ciała (body scan)
•  Koncentracja uwagi na każdej wykonywanej w danej chwili czynności
•  Skupienie uwagi na dźwięku
•  Koncentracja na dotyku
•  Mantra / modlitwa
•  Wizualizacja

Pamiętaj! Jeżeli czujesz, że stres zaczyna Cię przytłaczać, negatywnie oddziałuje na Twoje życie i nie jesteś w stanie poradzić sobie z tym problemem sam/sama, poproś o pomoc specjalistę, który pomoże Ci znaleźć rozwiązanie, dzięki czemu poprawisz jakość swojego życia.

Bibliografia:

Człowiek i stres: koncepcje, źródła, reakcje, radzenie sobie, modyfikatory, Jan F. Terelak- Bydgoszcz; Warszawa: ‘’Branta”,2008.
Jak uwolnić się od stresu: krok po kroku: porady, ćwiczenia, testy/Flavia Mazelin Salvi. -Warszawa; „delta W-Z”,2017