Temat depresji u dzieci martwi wielu rodziców. Dopiero od niedawna zaczęto zwracać uwagę na objawy tego stanu u młodszych, bo większość źródeł opisywało przebieg depresji u dorosłych. Natomiast jest to psychoemocjonalny stan chorobowy, który potrafi się przejawić w każdym świadomym wieku. Bardzo ważnym jest rozpoznać go na początkowych etapach, żeby zapobiec rozwoju objawów.
Problem w diagnozowaniu
Depresja w młodszym wieku jest trudniejsza do zdiagnozowania ze względu na to, że dzieci są bardziej podatne różnym emocjom. Obniżenie nastroju jest także charakterystyczne dla wieku nastoletniego. Rodzicom może być ciężko oddzielić objawy okresu przejściowego od pierwszych oznak depresji. Natomiast istnieje szereg wskaźników, które świadczą, że dziecko wymaga szczególnej uwagi. Jeżeli zauważyć następujące cechy zachowawcze, warto zwrócić się z tym pytaniem do specjalisty — psychologa, psychiatry lub neurologa. Mają oni odpowiednie narzędzia do diagnostyki i potrafią szybciej rozpoznać pierwsze objawy stanów depresyjnych.
Początkowe objawy depresji
Jak większość wie, depresji najczęściej towarzyszy ciągły smutek, czyli obniżenie nastroju. Z jednej strony nasz nastrój potrafi się zmieniać, nawet kilka razy w ciągu dnia. Jednocześnie rzeczą normalną jest doświadczać i przeżywać różne emocje — i pozytywne, i negatywne. Dziecko może się cieszyć z prezentów, sukcesów w szkole lub sporcie, natomiast smucić się z powodu niepowodzeń w nauce lub konfliktów z rówieśnikami. Zmiany nastroju są rzeczą normalną, pod warunkiem, że nie dochodzi do zbyt częstych i gwałtownych wahań.
Stan depresyjny u dziecka
O stanie depresyjnym u dziecka będzie świadczyć to, że przestaje ono się cieszyć z rzeczy i wydarzeń pozytywnych. Następuje duża apatia, brak zainteresowania i chęci do tego, co cieszyło wcześniej. Najczęściej wpływa to również na oceny i zachowanie w szkole. Dlatego nauczyciele również potrafią dużo powiedzieć o uczniu, jeżeli zauważą stopniowe zmiany. Na przykład, że uczeń, który miał dobre lub przeciętne oceny, chętnie rozmawiał z kolegami, miał zainteresowania, nagle traci chęć nauki, hobby i relacji z otoczeniem.
Depresja nie przychodzi z dnia na dzień, jej objawy nasilają się stopniowo. Przyczynami mogą stać się problemy rodzinne, ciągłe niepowodzenia w nauce, trudności w relacjach z rówieśnikami w szkole, brak kolegów. Także dzieci mogą ciężko przeżywać poczucie straty bliskiej osoby lub zwierzęcia domowego. Smutek towarzyszy naszemu życiu, natomiast jest to stan tymczasowy. Jeżeli widzisz, że twoje dziecko nie potrafi poradzić sobie z trudnymi emocjami, przejawia apatię i brak emocji pozytywnych, jest to pierwszy dzwonek, że potrzebuje ono pomocy psychologicznej.
Brak dobrego snu i apetytu
Kolejnymi przejawami stanu depresyjnego brak apetytu, problemy ze snem, częste bóle głowy, obniżona aktywność. Dzieci zazwyczaj są pełne energii i potrzebują dużo ruchu. Czasami da się zauważyć zmiany, że dziecko nie chce podejmować aktywności, rezygnuje z zabaw, nie chce iść do szkoły. Nie może zasnąć, a w nocy śnią mu się koszmary. Wcześniej miało ulubione dania i na przykład uwielbiało cukierki, a później całkowicie traci apetyt na cokolwiek. Powyższe objawy mogą świadczyć nie tylko o depresji, a również o innych schorzeniach, dlatego w tym przypadku warto zapisać dziecko do pediatry. Jeżeli lekarz zauważy niepokojące objawy natury emocjonalnej, to również wystawi skierowanie do psychiatry dziecięcego.
Rozpoznanie depresji u nastolatków
Najtrudniejszym okresem do rozpoznania jest wiek nastoletni. Młodzież w tym czasie często się buntuje, ma wahania nastroju i trudności z ich przeżywaniem. Okres przejściowy jest jednym z najtrudniejszych kryzysów rozwojowych w życiu człowieka. Watro obserwować nastolatka i wspierać w przejściu tego okresu.
Najbardziej niebezpiecznymi są myśli samobójcze i próby samookaleczenia, które często towarzyszą nastolatkom w stanie depresyjnym. Świadczą one, że dziecko nie radzi sobie z przeżywanymi emocjami. Jak wspominano wyżej, inną skrajnością jest duża apatia, gdy osobę nic nie potrafi zainteresować. Jeżeli twój nastolatek unika kontaktu z otoczeniem, zamyka się w pokoju, cały dzień chce spędzać w łóżku, są to powody, dla których warto pilnie sięgać po pomoc specjalisty.
Obserwacja objawów depresji
Obserwuj swoje dziecko, spędzaj z nim czas, staraj się dowiedzieć o jego zainteresowaniach i otoczeniu. Daje to możliwość od początku zauważyć zmiany w jego zachowaniu i samopoczuciu. Nie bój się prosić o pomoc, jeżeli widzisz, że twoje dziecko tego potrzebuje. Okres rozwojowy jest sam w sobie trudny i czasami wymaga dodatkowego wsparcia. Objawy depresji często da się zauważyć na samym początku i dzięki temu szybko okazać odpowiednią pomoc, jeżeli twoje dziecko będzie tego potrzebować.
Bibliografia:
- Guzowka M., Kończę z tym. Dlaczego dzieci nie chcą żyć? Znak Horyzont, Warszawa 2022.
- Kołodziejek M., Depresja u młodzieży: Podstawy teoretyczne, psychoterapia poznawczo-behawioralna, w.: W. Stefaniak (red.), Depresja. Terapia poznawczo-behawioralna, Warszawa 2014.
- Parkinson M., Reynolds S., Depresja u nastolatka, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2008.
- Rosenthal M. S., Depresja, Wydawnictwo Klub Dla Ciebie, Warszawa 2002.
- Verdyn C., Rogers J. Wood A., Depresja. Terapia poznawczo-behawioralna dzieci i młodzieży, Difin, Warszawa 2022.